Uwielbiam milion rzeczy w moim m\u0119\u017cu i milion rzeczy w nim mnie dra\u017cni. Nie znosz\u0119, gdy wdaje si\u0119 w bezsensowne dyskusje w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Nie wiem, dlaczego to robi. Z nud\u00f3w? Podczas przerwy na kaw\u0119? Ma ochot\u0119 z kim\u015b si\u0119 pok\u0142\u00f3ci\u0107, bo w domu za rzadko to robi? Dawno nie by\u0142 na treningu aikido i t\u0119skni za adrenalin\u0105, kt\u00f3r\u0105 zapewnia mu pierwsza lepsza konfrontacja? Ok. Odstawmy na bok moje z\u0142o\u015bliwo\u015bci. Istnieje szansa, \u017ce faktycznie czuje misj\u0119 pokazania komu\u015b innego punktu widzenia.<\/p>\n
Obserwuj\u0119 jego dyskusj\u0119 na jakiej\u015b muzycznej grupie. Temat-lep. Je\u017celi si\u0119 gdzie\u015b pojawi, gwarantuje sto procent pewno\u015bci, \u017ce Marek si\u0119 zaanga\u017cuje. Kto\u015b skomentowa\u0142 nagranie pro\u015bciutkiego, ale przejmuj\u0105cego autorskiego utworu, pocz\u0105tkuj\u0105cej wra\u017cliwej, siedemnastoletniej pianistki\u2026 \u017be to \u017cadna warto\u015b\u0107 artystyczna, bo brak techniki, bo brak wykszta\u0142cenia, bo w tym wieku, to za p\u00f3\u017ano na cokolwiek. To woda na m\u0142yn mojego m\u0119\u017ca. Widz\u0119, jak s\u0105czy zdanie po zdaniu, swoje przekonanie o tym, \u017ce naciskaj\u0105c z uczuciem klawisz jednym palcem stajesz si\u0119 tw\u00f3rc\u0105, a sprawno\u015b\u0107 techniczna, owszem, daje wi\u0119ksz\u0105 wolno\u015b\u0107 w wyra\u017caniu tego, co masz do powiedzenia, jednak nie jest to\u017csama z warto\u015bci\u0105 artystyczn\u0105.<\/p>\n
Zwykle z\u0142oszcz\u0119 si\u0119 i krzycz\u0119 z drugiego pokoju: Czy ty nie masz co robi\u0107?! Tym razem jest inaczej. To r\u00f3wnie\u017c moja historia. Jako dwunastoletnia dziewczynka us\u0142ysza\u0142am, od tzw. autorytetu, \u017ce to za p\u00f3\u017ano, \u017ceby nauczy\u0107 si\u0119 gra\u0107 na pianinie. Pami\u0119tam, jak krew odp\u0142yn\u0119\u0142a mi z twarzy i stan\u0119\u0142o serce. Zalicza\u0142am kolejne egzaminy w ognisku muzycznym, ale ju\u017c sama nie wiedzia\u0142am po co\u2026 Wiedzia\u0142am tylko, \u017ce umiej\u0119tno\u015b\u0107 gry na instrumencie to jaka\u015b wiedza tajemna, do kt\u00f3rej nigdy ju\u017c nie b\u0119d\u0119 mia\u0142a dost\u0119pu. Nigdy nie b\u0119d\u0119 umia\u0142a gra\u0107 na pianinie. Wiem, \u017ce akurat tej lekcji nale\u017ca\u0142oby si\u0119 jak najszybciej oduczy\u0107, niestety, dziwnym trafem do tej pory nie umiem tego zrobi\u0107. Wychodz\u0119 na scen\u0119 i je\u017celi zdarza mi si\u0119 gra\u0107 na jakimkolwiek instrumencie, nadal czuj\u0119 si\u0119 jak przest\u0119pca.<\/p>\n
A je\u017celi jednak przychodzimy na \u015bwiat kompletni, idealni? Z wewn\u0119trzn\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105, kompasem, kt\u00f3ry doskonale wie: dok\u0105d, kt\u00f3r\u0119dy, kiedy i dlaczego? Z umiej\u0119tno\u015bciami, kt\u00f3re musimy sobie raczej przypomnie\u0107, a nie nauczy\u0107 od podstaw? Wyobra\u017casz to sobie? Edukator\u00f3w wierz\u0105cych w to, \u017ce ich zadaniem jest pom\u00f3c komu\u015b przypomnie\u0107 sobie talenty i wiedz\u0119, z kt\u00f3r\u0105 przyszed\u0142 na \u015bwiat? P\u00f3ki co, w ci\u0105gu \u017cycia dowiadujesz si\u0119 mn\u00f3stwa r\u00f3\u017cnych rzeczy, kt\u00f3re inni s\u0105dz\u0105 na tw\u00f3j temat, kt\u00f3re inni wiedz\u0105 o \u015bwiecie. Zdarza si\u0119, \u017ce przegl\u0105dasz si\u0119 w oczach poranionych i cierpi\u0105cych ludzi, przyjmuj\u0105c ich perspektyw\u0119 za w\u0142asn\u0105. S\u0142uchasz niepe\u0142nych, stronniczych, a czasem nieprawdziwych historii, przyjmuj\u0105c je jak prawd\u0119, a potem jako sw\u00f3j punkt widzenia.<\/p>\n
A gdyby tak ka\u017cdej z tych kszta\u0142tuj\u0105cych \u015bwiadomo\u015b\u0107 historii nada\u0107 inn\u0105 perspektyw\u0119? Mo\u017ce nawet napisa\u0107 na nowo? Albo chocia\u017c urealni\u0107? Tak, \u017ceby przesta\u0107 zapomina\u0107, \u017ce disnejowska Pocahontas by\u0142a dzieckiem. Tak, \u017ceby u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce wieloletnia tu\u0142aczka Odysa z punktu widzenia jego \u017cony, kt\u00f3ry rewelacyjnie opisa\u0142a Margaret Atwood w \u201ePenelopiadzie\u201d, raczej nie czyni\u0142a z niego bohatera. Jak brzmia\u0142yby historie wojen opowiedziane w szacunku i zrozumieniu zar\u00f3wno przegranych, jak i wygranych, ofiar i kat\u00f3w? Czy obchodziliby\u015bmy dni niepodleg\u0142o\u015bci, rocznice powsta\u0144 i bitew? Czy w og\u00f3le u\u017cywaliby\u015bmy s\u0142owa \u201epatriotyzm\u201d? Jak postrzega\u0142yby si\u0119 kobiety i jak widzieliby je m\u0119\u017cczy\u017ani, gdyby nie biblijna historia o pierwszej kobiecie, kt\u00f3ra skazuje ca\u0142\u0105 ludzko\u015b\u0107 na pot\u0119pienie, si\u0119gaj\u0105c po jab\u0142ko? Jak inaczej kobiety traktowa\u0142yby m\u0119\u017cczyzn? I co m\u0119\u017cczy\u017ani my\u015bleliby wtedy o sobie?<\/p>\n
Od czasu do czasu, dla oprzytomnienia, si\u0119gam po dokument Kie\u015blowskiego z 1980 roku, \u201eGadaj\u0105ce g\u0142owy\u201d. Trwa troch\u0119 ponad czterna\u015bcie minut, w trakcie kt\u00f3rych re\u017cyser zadaje te same pytania czterdziestu czterem osobom w r\u00f3\u017cnym wieku. Pyta: kim jeste\u015b? czego chcesz? co jest dla ciebie najwa\u017cniejsze? Rocznego maluszka w og\u00f3le nie interesuj\u0105 te pytania. Spogl\u0105da niepewnie zamiast odpowiedzi, czuj\u0105c jedynie, \u017ce kto\u015b oczekuje jego reakcji. Dwulatek ju\u017c wie o sobie tyle, \u017ce ma dwa lata, na imi\u0119 Waldek, i nie chce niczego. Trzylatek najbardziej chcia\u0142by by\u0107 samochodem Syren\u0105. Czterolatka rozbrajaj\u0105co m\u00f3wi, \u017ce nie wie kim jest, ale najbardziej chcia\u0142aby malowa\u0107 koty. To raptem minuta filmu i jednocze\u015bnie moment, w kt\u00f3rym co\u015b si\u0119 ko\u0144czy.<\/p>\n
Potem ju\u017c wszystko przestaje si\u0119 zgadza\u0107. S\u0142owa nie pasuj\u0105 do wieku, pogl\u0105dy do twarzy. Gubi si\u0119 sens wypowiadanych zda\u0144. Kolejne uj\u0119cie. \u015aliczna o\u015bmiolatka ju\u017c wie o sobie to, \u017ce jest brzydk\u0105 brunetk\u0105, nie chce chodzi\u0107 do szko\u0142y, a potem dodaje, \u017ce chce mie\u0107 dziecko, co czyni to zestawienie wr\u0119cz groteskowym. Dziewi\u0119ciolatka wie, co to Ameryka i najbardziej chcia\u0142by tam w\u0142a\u015bnie pojecha\u0107. Jedenastolatka nauczy\u0142a si\u0119 o sobie tego, \u017ce jest inna ni\u017c jej kole\u017canki, ale nie wiem, czy m\u00f3wi to ze smutkiem, czy z dum\u0105. Wspomina te\u017c, \u017ce bardzo chcia\u0142aby, \u017ceby papie\u017c przyjecha\u0142 do Polski. Czternastolatek nauczy\u0142 si\u0119 tego, \u017ce jest samolubny, egoistyczny, nie ma szacunku do ludzi, ale nadal jest kole\u017ce\u0144ski. Sam zauwa\u017ca, \u017ce to dziwne.<\/p>\n
Ogl\u0105dam ludzkie zagubienie, niepewno\u015b\u0107, pozy i zachodz\u0119 w g\u0142ow\u0119, co takiego wydarza si\u0119 w naszych g\u0142owach pomi\u0119dzy prostym i szczerym: \u201ewiem na pewno, \u017ce lubi\u0119 malowa\u0107 koty\u201d, a wydumanym: \u201echcia\u0142bym odnale\u017a\u0107 to, co si\u0119 nazywa by\u0107 cz\u0142owiekiem\u201d. Z ka\u017cd\u0105 minut\u0105, coraz bardziej czu\u0107 rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy tym, czego bohaterowie Kie\u015blowskiego nauczyli si\u0119 o sobie od innych i tym, jacy naprawd\u0119 s\u0105. Chc\u0105 tego, czego nie maj\u0105, lub kto\u015b im powiedzia\u0142, \u017ce nie maj\u0105, a mie\u0107 powinni. S\u0105 tym, kim uwa\u017caj\u0105, \u017ce wypada by\u0107, albo dobrze by\u0142oby by\u0107. Gadaj\u0105. Gadaj\u0105. Pada coraz wi\u0119cej s\u0142\u00f3w. Coraz wi\u0119cej m\u0105drych zda\u0144. Przestaj\u0119 s\u0142ucha\u0107. Faktycznie zaczynam widzie\u0107 ju\u017c tylko gadaj\u0105ce g\u0142owy. To, co m\u00f3wi\u0105 przestaje mie\u0107 dla mnie znaczenie. Uwag\u0119 przykuwa dopiero stuletnia staruszka, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce chcia\u0142aby po prostu d\u0142u\u017cej \u017cy\u0107\u2026<\/p>\n
Zanim zmieni\u0142 wymiar, Chick Corea zd\u0105\u017cy\u0142 wyda\u0107 swoje przemy\u015blenia w formie kursu. We wst\u0119pie do \u201eWork in Progress\u2026 on being a musician\u201d w\u0142a\u015bciwie przeprasza, \u017ce sili si\u0119 na jakiekolwiek rady, kt\u00f3re ju\u017c w pierwszych s\u0142owach dewaluuje okre\u015bleniem \u201echeap\u201d. T\u0142umaczy, \u017ce d\u0142ugo opiera\u0142 si\u0119 wszelkim propozycjom uczenia czegokolwiek, poniewa\u017c uwa\u017ca, \u017ce ka\u017cdy artysta, ka\u017cdy cz\u0142owiek \u2013 rzadko rozdziela te poj\u0119cia \u2013 sam powinien odnale\u017a\u0107 w\u0142asn\u0105 drog\u0119. Podkre\u015bla, \u017ce nie zna \u017cadnej uniwersalnej zasady jak poprawnie uprawia\u0107 sztuk\u0119. Wie tylko to, co wie ka\u017cdy, profesjonalny i nieprofesjonalny, artysta: sukces ka\u017cdego rodzaju sztuki, zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od poczucia wolno\u015bci w konstruowaniu w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w oraz osobistego poczucia smaku. \u201eThink for yourself\u201d \u2013 pisze i czyni z tego zasad\u0119 numer jeden. Dodaje te\u017c, \u017ce gdy tworzy\u0142 to, co mu si\u0119 podoba\u0142o, wszystko si\u0119 uk\u0142ada\u0142o. A zaczyna\u0142o dzia\u0107 si\u0119 \u017ale w jego karierze i w \u017cyciu, gdy tylko stara\u0142 si\u0119 zadowoli\u0107 krytyk\u00f3w.<\/p>\n
Krytycy. M\u0119drcy. Wszechwiedz\u0105cy. Najbardziej dokuczliwi s\u0105 ci wewn\u0119trzni. Gadaj\u0105ce g\u0142owy w mojej g\u0142owie. Wci\u0105\u017c zbyt rzadko milkn\u0105. Kim jestem? Mo\u017ce wszystkim tym, czego o sobie jeszcze nie wiem. Wszystkim, czego jeszcze si\u0119 o sobie nie nauczy\u0142am. Wszystkim tym, czym staj\u0119 si\u0119, gdy oduczam si\u0119 kolejnej rzeczy, kt\u00f3ra mi nie s\u0142u\u017cy. Mo\u017ce jestem po prostu t\u0105 cisz\u0105, kt\u00f3ra pojawia si\u0119, gdy milkn\u0105 wszystkie gadaj\u0105ce g\u0142owy. A gdy ju\u017c umilkn\u0105\u2026 co wtedy jest dla mnie najwa\u017cniejsze? Nie wiem. Czy musz\u0119 wiedzie\u0107?<\/p>\n